Dary Natury

pl en

TOPINAMBUR – ROŚLINA WARTA SZCZEGÓLNEJ UWAGI

29 grudnia 2017

Topinambur jest obecnie bardzo znanym warzywem spotykanym powszechnie w postaci bulwy w sklepach w wielu krajach europejskich w tym coraz częściej również w Polsce. Nadal jednak jest to roślina mało znana i często niedoceniana. Warto jest przyjrzeć się jej bliżej, ponieważ wyróżnia się wśród innych warzyw. Oprócz wartości odżywczych i dietetycznych możemy śmiało powiedzieć, że jest to roślina lecznicza. Dość powszechnie roślinę tą wykorzystuje się w przemyśle, żywieniu zwierząt a także jako roślinę ozdobną.

Nazywany jest często słonecznikiem bulwiastym ze względu na podobieństwo i pokrewieństwo ze słonecznikiem uprawianym na nasiona lub ozdobne kwiaty. Roślina ta należy do wielkiej rodziny astrowatych, w której znajduje się mnóstwo roślin jadalnych, leczniczych oraz przemysłowych i ozdobnych.

Topinambur nie jest naszą rodzimą rośliną europejską a przywędrował do nas przez Anglię i kraje zachodnie z terenu Kanady. Warto wiedzieć, że wiele roślin które obecnie u nas powszechnie sadzimy w Europie ma pochodzenie amerykańskie, dość powszechnym przykładem jest np. jeżówka purpurowa czyli echinacea. Topinambur zanim został poznany przez Europejczyków, wykorzystywany był powszechnie przez miejscowych Indian. Biali osadnicy naśladując Indian nauczyli się wykorzystywać cenne właściwości topinamburu i takim sposobem powędrował on do Europy. Chociaż do dzisiaj często metody stosowania i przygotowania tej rośliny różnią się na różnych kontynentach.

Topinambur trafił do Europy w pierwszych latach XVII w., a ściślej do Francji, a następnie Anglii i innych krajów Europy Zachodniej. Po około 100 latach zaczęto uprawiać go w Polsce. Z Polski powędrował dalej na wschód Europy. Warto zaznaczyć, że roślina ta była u nas znana i uprawiana dla jadalnych bulw wcześniej niż ziemniaki. W późniejszych latach stawała się w wielu krajach Europy popularna szczególnie w czasach konfliktów wojennych, w okresach głodu i klęsk żywiołowych, ponieważ szybko rozprzestrzeniała się jako roślina dziko rosnąca i dość odporna na niesprzyjające warunki środowiska. Po pojawieniu się ziemniaka w Europie znaczenie tej rośliny zmalało, stała się głównie rośliną pastewną.

Ostatnie badanie tej rośliny udowodniły, że zasługuje ona na wielką uwagę. Dlatego coraz powszechniej pojawia się na plantacjach jako roślina uprawna, chociaż w stanie dzikim uważana jest za roślinę inwazyjną. Jednak do dość powszechnego występowania tej rośliny w stanie dzikim przyczynił się sam człowiek. Topinambur w Polsce praktycznie nie wytwarza nasion, a jego kwitnienie najczęściej przypada na koniec września, października i listopada. Roślina ta była i jest jeszcze obecnie sadzona przez leśników i myśliwych na śródleśnych poletkach w celu odciągania dzikich zwierząt od młodych leśnych upraw, ponieważ bulwy topinamburu to przysmak dzików, saren i wielu innych zwierząt. Cecha ta powoduje że zwierzęta często robią szkody w uprawach polowych, dlatego korzystniej jest dokonać zbiorów jesienią, ponieważ w czasie zimy plantacje mogą być znacznie przetrzebione przez ich dzikich wielbicieli.

Topinambur jest rośliną wieloletnią. W praktyce, na plantacjach, zbioru dokonuje się co roku, późną jesienią lub wczesną wiosną. Przy zbiorach jesiennych nie musimy się spieszyć ponieważ bulwy rosną praktycznie do pierwszych przymrozków. Jeżeli zbiorów dokonujemy wiosną należy zwrócić szczególną uwagę na temperatury powietrza, gdyż przy pierwszym większym ociepleniu zaczynają wypuszczać one pędy i tracą na wartości.